W dniu 13 maja 2026 roku spotkaliśmy się z przedstawicielami Komitetu Monitorującego Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Tematem rozmowy była szeroko rozumiana praworządność w Polsce oraz aktualne problemy dotyczące funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
W pierwszej kolejności poruszyliśmy kwestie związane z modelem delegowania sędziów oraz odwoływania ich z delegacji. Szczególne zainteresowanie wzbudziła, ostatnimi czasy głośna, informacja o uchyleniu decyzji o delegowaniu sędziego, a także brak w obowiązujących przepisach szczególnego środka prawnego, który umożliwiałby skuteczną kontrolę decyzji Ministra Sprawiedliwości w tym zakresie. Wskazaliśmy na potrzebę zapewnienia sędziom delegowanym realnych gwarancji ochrony prawnej, również w świetle standardów wynikających z orzecznictwa TSUE oraz ETPCz.
Następnie przeszliśmy do zagadnień związanych z Krajową Radą Sądownictwa oraz modelem wyboru sędziowskich członków Rady. Przedstawiliśmy ocenę obecnych rozwiązań, w tym praktyki opiniowania kandydatów przez środowisko sędziowskie jako tymczasowej próby ograniczenia negatywnych skutków sporu wokół funkcjonowania tego organu. Omówiliśmy także mankamenty tego procesu oraz zwróciliśmy uwagę na znaczenie pluralizmu w organach kolegialnych, którego istotą powinno być ścieranie się różnych poglądów w celu wypracowywania możliwie najlepszych decyzji i stanowisk.
Przedstawiliśmy również możliwe modele wyboru członków KRS, w tym propozycje pojawiające się w debacie publicznej, zmierzające do zapewnienia Radzie właściwej legitymacji, reprezentatywności oraz zgodności ze standardami konstytucyjnymi i europejskimi.
Poruszyliśmy także temat weryfikacji powołań sędziowskich oraz ocenę projektowanych rozwiązań określanych jako tzw. ustawa praworządnościowa. Przedstawiliśmy krytyczną ocenę koncepcji dzielenia sędziów na odrębne grupy oraz wskazaliśmy na wątpliwości dotyczące zgodności takich rozwiązań ze standardami ochrony niezawisłości sędziowskiej. W tym zakresie zaprezentowaliśmy nasze stanowisko, a także wnioski wynikające z orzecznictwa TSUE, w szczególności z wyroku z 24 marca 2026 r. w sprawie C-521/21, oraz orzecznictwa ETPCz, w tym wyroku z 19 lutego 2026 r. w sprawie Simoncini przeciwko San Marino.
Zwróciliśmy ponadto uwagę na propozycję procedury autoryzacyjnej przedstawianą przez Helsińską Fundację Praw Człowieka, konieczność rozróżniania sytuacji prawnej sędziów sądów powszechnych i Sądu Najwyższego oraz brak podstaw do automatycznego przenoszenia wniosków z orzecznictwa dotyczącego Sądu Najwyższego na ocenę niezawisłości i bezstronności sędziów sądów powszechnych.